Ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao giá trị sản phẩm từ phụ phẩm cá tra

Ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao giá trị sản phẩm từ phụ phẩm cá tra

28/07/2020

Trong các ngày 22 và 23 tháng 7 năm 2020, Văn phòng các Chương trình khoa học và công nghệ quốc gia đã phối hợp với Cục Ứng dụng và phát triển công nghệ tổ chức các đoàn kiểm tra định kỳ đối với việc triển khai các dự án “Hoàn thiện công nghệ, dây chuyền thiết bị để nâng cao chất lượng dầu ăn và sản xuất shortening, margarine từ mỡ cá tra”, mã số ĐM.33.DN/18 và dự án " Hoàn thiện công nghệ và thiết bị sản xuất bột cá và bột nêm từ phụ phẩm cá Tra", mã số ĐM.49.DN/20 thuộc Chương trình Đổi mới công nghệ quốc gia đến năm 2020. nhằm ứng dụng khoa học và công nghệ; tập trung khai thác giá trị gia tăng, chế biến sâu các sản phẩm có giá trị cao từ phụ phẩm cá tra, hướng đến phát triển bền vững ngành thủy sản, rất có ý nghĩa và cấp thiết đối với doanh nghiệp cũng như ngành cá tra Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy nhanh nhiệm vụ tái cơ cấu các sản phẩm chủ lực ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Đại diện Văn phòng Chương trình quốc gia chụp ảnh cùng sản phẩm của 02 dự án

Theo số liệu thống kê của ngành Thủy sản, sản lượng cá tra Việt Nam mỗi năm đạt khoảng 1,2 triệu tấn, trong đó chỉ lấy 30% thịt phi lê xuất khẩu, phần còn lại gọi là phế phụ phẩm (tương đương khoảng 800 ngàn tấn phế phụ phẩm các loại). Hiện tại, các doanh nghiệp chế biến chỉ tận thu các phần phụ phẩm như bong bóng, bao tử cá để làm thực phẩm, phần còn lại được sử dụng làm nguyên liệu cho công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi hoặc được xuất khẩu thô, gây lãng phí và tổn thất rất lớn cho ngành cá tra Việt Nam.

Để nâng cao giá trị cho mỡ cá tra (chiếm khoảng 30% phụ phẩm), dự án “Hoàn thiện công nghệ, dây chuyền thiết bị để nâng cao chất lượng dầu ăn và sản xuất shortening, margarine từ mỡ cá tra” do Công ty Cổ phần Tập đoàn Sao Mai chủ trì đã nghiên cứu, ứng dụng công nghệ chiết tách phần mỡ cá tra để sản xuất dầu ăn không chứa cholesterol, trong khi có nhiều thành phần dinh dưỡng quý giá, tốt cho sức khỏe con người như: các axít béo Omega 3 - 6 - 9, các nguyên tố khoáng vi lượng và Vitamin E, đặc biệt là EPA, DHA - thành phần vô cùng quan trọng đối với sức khỏe con người. Phần cặn của quá trình chế biến dầu cá được tinh luyện để sản xuất margarine và shortening, là các sản phẩm có giá trị cao, được sử dụng trong công nghiệp sản xuất bánh kẹo. Đến thời điểm kiểm tra, Tập đoàn Sao Mai đã hoàn thiện được quy trình công nghệ sản xuất dầu ăn ở quy mô lớn, đảm bảo chất lượng như đã đăng ký với Bộ, đồng thời đang hoàn thiện dây chuyền công nghệ để sản xuất margarine và shortening ở quy mô công nghiệp.

Dây chuyền công nghệ sản xuất dầu cá quy mô công nghiệp từ mỡ cá tra

Sau khi loại bỏ mỡ, phần phụ phẩm còn lại (chiếm khoảng 60-70% phụ phẩm cá tra) được Công ty cổ phần Đầu tư du lịch và Phát triển thủy sản (thuộc Tập đoàn Sao Mai) chế biến thông qua dự án "Hoàn thiện công nghệ và thiết bị sản xuất bột cá và bột nêm từ phụ phẩm cá Tra" sử dụng công nghệ enzyme để chuyển hóa protein thành axit amin và các chất dễ hấp thu, kết hợp với việc hạn chế sử dụng nhiệt cao làm tổn thất các chất dinh dưỡng trong quá trình chế biến để sản xuất các sản phẩm bột nêm dùng cho người và bột cá dùng trong thức ăn chăn nuôi có chất lượng cao. Đến thời điểm kiểm tra, Tổ chức chủ trì đã hoàn thiện quy trình công nghệ và hệ thống dây chuyền thiết bị sản xuất bột cá quy mô 200 tấn phụ phẩm/ngày, hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất bột nêm, và đang tiến hành thiết kế, cải tiến hệ thống dây chuyền thiết bị sản xuất bột nêm quy mô 50 tấn phụ phẩm cá tra/ngày. Sản phẩm bột cá được tạo ra từ dự án có độ đạm được nâng cao thêm 2-3 độ đạm so với các quy trình xử lý bột cá gia nhiệt thông thường, đồng thời vẫn giữ nguyên được các axit amin dễ hấp thụ đối với động vật.

Hệ thống dây chuyền trong nhà máy chế biến phụ phẩm cá tra

Tại buổi kiểm tra, ông Đỗ Thành Long – Giám đốc Văn phòng các Chương trình khoa học và công nghệ quốc gia đánh giá rất cao nỗ lực của Công ty Cổ phần Tập đoàn Sao Mai và nhóm nghiên cứu, đã tập trung nhân lực, vật lực để triển khai cả hai dự án quy mô lớn đúng tiến độ trong khi vẫn đảm bảo chất lượng nghiên cứu. Hai dự án này đều là các dự án trọng điểm, có ý nghĩa rất lớn đối với việc nâng cao giá trị gia tăng của phụ phẩm cá tra – sản phẩm chiến lược của ngành thủy sản miền Tây Nam Bộ nói riêng và cả nước nói chung. Đoàn kiểm tra cũng nêu ra một số vấn đề mà Tổ chức chủ trì cần lưu ý trong quá trình triển khai, đảm bảo với các quy định sử dụng kinh phí từ Ngân sách nhà nước.

Đoàn kiểm tra định kỳ trao đổi với đại diện lãnh đạo và cán bộ của Tổ chức chủ trì

Tiếp thu những ý kiến góp ý của đoàn, ông Trương Vĩnh Thành – Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Sao Mai rất cám ơn sự hỗ trợ nhiệt tình của Văn phòng Chương trình quốc gia, và cam kết sẽ huy động tối đa nguồn lực của Công ty để đảm bảo hoàn thành các dự án trên đúng thời hạn như đã cam kết với Bộ Khoa học và Công nghệ, nhằm nhanh chóng đưa các sản phẩm có giá trị gia tăng từ phụ phẩm cá tra ra thị trường trong nước và quốc tế.